Церковна музика Київської Русі у формуванні релігійно-естетичних ідеалів та ментально-світоглядних установок православ’я
Анотація
У 2024 році церковна музика українського православ’я потребує ґрунтовного аналізу її впливу на культурну ідентичність та духовний розвиток протягом століть. Церковні піснеспіви через синтез мистецтв і таїнств сприяли взаємодії музики і богослужбового тексту, збагачуючи літургійну практику і духовність Київської Русі. У 2024 році проблема духовного відродження нації, її культурної самобутності через залучення ісихастських традицій до православної церковної практики набуває нової актуальності та доцільності. Мета статті – здійснити комплексний аналіз релігійно-естетичних, богословських та культурологічних ідей ісихазму, які проявилися в церковно-музичній практиці богослужінь і вплинули на духовність православної людини протягом тисячолітньої історії. У дослідженні застосовано мистецтвознавчий та культурологічний підходи, використано методи аналізу, синтезу, порівняння та взаємозв’язку культурної приналежності та духовного поступу нації. Науково доведено та обґрунтовано, що музичне мистецтво Київської Русі стало уособленням духовних перетворень, сформувало ментальні та світоглядні конструкти східного християнства в його давньоруській формі завдяки православній літургійній музиці. За результатами наукового аналізу з’ясовано, що прийняття Київською Руссю східного християнства стало фундаментальною віхою в розвитку її музичної культури, яка зазнала значного впливу святоотцівського віровчення та духовності, зокрема ісихастських поглядів і звичаїв, що прийшли на Русь з Афону. Доведено, що церковна музика в Київській Русі була наповнена Божим світлом, духовною «енергією», миротворчою гармонією, врівноваженим темпо-ритмом і проникливою мелодикою, була виявом «дзвінкої» божественної тиші, «співом думками». Дане дослідження буде доречним у навчальних програмах з історії музики, з історії сакрального мистецтва, з християнської етики та естетики, для подальших наукових та освітніх досліджень церковних православних піснеспівів та їх взаємозв’язку з візантійською ісихастською практикою в контексті взаємовпливу на ментальність, світогляд, релігійні та естетичні ідеали
Ключові слова
ЦИТУВАТИ
Скопіювати бібліографічний описВикористані джерела
Показати всі джерела[1] Antonenko, O.M., & Antonenko, M.M. (2018). Orthodox sacred music: Historical and cultural aspects of development. Bulletin of the National Academy of Managerial Personnel of Culture and Arts, 3. 231-235. doi: 10.32461/2226-3209.3.2018.147413.
[2] Bolgarskyi, D.A. (2002). Kyiv-Pechersk chant as a church singing phenomenon of Ukrainian culture. (Dissertation, Tchaikovsky National Music Academy, Kyiv, Ukrainе).
[3] Brychka, A.V. (2019). Literary and translation activity of Paisiy Velychkovsky. International Academy Journal Web of Scholar, 6(36), 55-60. doi: 10.31435/rsglobal_wos/30062019/6557.
[4] Dyatlov, V. (2017). Contribution of Metropolitan Yevhenii (Bolkhovitinov) to the historiography of the Saints of the Kyiv-Pechersk Lavra. Opus Mixtum, 5, 27-34.
[5] Filaret. (Ed.). (2011). St. Gregory of Nyssa. Creation. (In 4 Volumes). Kyiv: Publishing Department of the UOC-KP.
[6] Filaret. (Ed.). (2012). St. Gregory Palamas, Archbishop of Thessalonica. Creation. (In 2 Volumes). Kyiv: Publishing Department of the UOC-KP.
[7] Kachmar, M.I. (2015). Structural organization of church monody chants on the basis of comparative analysis of Byzantine, Slavic-Ruthenian and Kyivan notations. (Dissertation, Lviv National Music Academy named after Mykola Lysenko, Lviv, Ukrainе).
[8] Korniy, L. (2010). The evolution of musical expressiveness of Orthodox singing of the Ukrainian tradition in connection with changes in musical notation. In Musical Ukrainian studies - modern dimension. Sciences. Century (pp. 252-255). Kyiv: IMFE; National Academy of Sciences of Ukraine named after M.T. Rylsky.
[9] Listvychnyk, I. (2022). Ladder, of our Venerable Father John, Abbot of Mount Sinai. Lviv: Svichado.
[10] Lychkovakh, V.A. (2011). Aesthetics of Sacred Relations in Ukrainian Artistic Culture. Philosophy of Ethnoculture. Kyiv: Parapan.
[11] Matsenko P. (1994). Essays on the history of Ukrainian church music. Reprint. View. Kyiv: Muses. Ukraine.
[12] Sakhno, I.L. (2013). Byzantine liturgical singing at the present stage: the correlation of oral and written traditions. (Dissertation, KDUM named after I.P. Kotlyarevsky, Kharkiv, Ukrainе).
[13] Shevchuk, O. (2007). On one aspect of the connection of the Slavic church singing traditions of the Sixteenth and early Seventeenth centuries. Scientific Bulletin of NMAU, 61, 12-28.
[14] Shumylo, S.V. (2020). Kyiv as a “gateway” on the way to Eastern Europe: A brief review of some cases of the passage of wandering Athonite monks through the city in the Eighteenth century. In Proceedings of the international scientific and practical conference (pp. 377-388). Kyiv: Folio.
[15] Tereshchenko-Kaidan, L.V. (2012). Features of Byzantine semiography – languages of hymnography. Language and Conceptual Pictures of the World Scientific Edition. Kyiv: VOC Kyiv University.
[16] Tsalai-Yakymenko, O.S. (2004). Kyiv school of music of the XVII century: Kyiv pinier, Kyiv note, Kyiv grammar. (Dissertation, Tchaikovsky National Music Academy of Ukraine, Kyiv, Ukrainе).
[17] Tsarenok, A.V. (2019). Aesthetic dimensions of Byzantine asceticism. (Dissertation, National Academy of Sciences of Ukraine, Skovoroda Institute of Philosophy, Kyiv, Ukrainе).
[18] Usikova, L.S. (2015). Aesthetic transpositions of hesychasm in spiritual Orthodox music. Scientific Journal of the National Pedagogical Dragomanov University, 33(46), 137-142.
[19] Voskoboinikova, V.V (2008). Znamenny chant as the basis of the liturgical-singing system in Rus. Theoretical and Practical Issues of Cultural Studies, 25, 3, 85-90.
[20] Yasinovsky, Yu (2011). Byzantine hymnography and church monody in the Ukrainian reception of the early modern time. Lviv: I. Krypyakevych Institute of Ukrainian Studies of the National Academy of Sciences of Ukraine.
[21] Zosim, O.L. (2018). Liturgical sacred text in the medieval and modern European cultural paradigm. Bulletin of the National Academy of Management Personnel of Culture and Arts, 3, 288-293. doi: 10.32461/2226-3209.3.2018.147484.